Veilig Slapen in de kinderopvang

Protocol aangescherpt

Het protocol Veilig Slapen in de Kinderopvang is vernieuwd (september 2025). Het is belangrijk dat een baby voor de start op de kinderopvang al gewend is aan bepaalde manieren van slapen en in slaap vallen. Alles voor de veiligheid van jouw kleintje. Hiervoor is communicatie en afstemming met jou als ouder erg belangrijk. 

De 4 van Veilig Slapen

VeiligheidNL onderzoekt en ondersteunt met adviezen en richtlijnen en heeft het nieuwe landelijke protocol geschreven. De belangrijkste slaapadviezen zijn samengevat in De 4 van Veilig Slapen. 

1. Op de rug slapen 
   De veiligste slaaphouding voor een baby is slapen op de rug. De baby kan dan niet met de mond of neus tegen het matras aan liggen, wat de ademhaling zou kunnen belemmeren. Wij raden slapen op de zij of op de buik sterk af, zolang de baby zichzelf nog niet snel en makkelijk om kan draaien. Producten als ‘ventilerende matrasjes’ bieden geen garantie dat een baby wel kan doorademen, hoewel dat soms wel beweerd wordt. Ook op deze matrassen blijft dus het advies om de baby op de rug te laten slapen. Ouders kunnen het gevoel hebben dat hun baby zich kan verslikken als het op de rug ligt. Maar het risico daarop is niet groter dan bij slapen op de zij of buik.
    
2. In eigen bedje of wieg slapen 
   Het eigen bedje of wiegje is de veiligste slaapomgeving voor een baby. We weten dat het moeilijk kan zijn om de baby in zijn of haar eigen bedje te laten slapen. Als het blijft huilen en pas rustig wordt bij jou in bed. Of als het tijdens het voeden in bed in slaapt valt. Maar ook in dit soort situaties is het bed van de ouders geen veilige plek voor baby’s om in te slapen. Probeer dit dus te voorkomen, zeker als een baby jonger is dan vier maanden. Een baby kan het namelijk te warm krijgen door het dekbed, tussen twee matrassen bekneld raken, uit bed vallen of met het gezichtje tegen de kussens aandrukken waardoor het niet goed kan ademen. Bovendien kan een ouder in zijn of haar slaap op de baby rollen en daar vervolgens niets van merken. Een co-sleeper of kinderbedje is een mooi alternatief om dichtbij je kindje te zijn.
    
3. In slaapzak slapen
   Een babyslaapzak is de veiligste optie zodra een baby beweeglijk wordt en zich gaat verplaatsen in bed. Vaak is dat al binnen een paar weken. Een babyslaapzaak heeft vele voordelen. Let er wel goed op dat deze goed past, een rits heeft en geen capuchon. Extra beddengoed is niet nodig. Het gebruik van een dekbed raden we de eerste twee jaar af. Een dekbed kan te warm zijn voor een kind. Daarbij kan het kind met het hoofdje onder het dekbed komen en problemen krijgen met ademhalen. Een laken met dekentje zijn een goed alternatief. Belangrijk is dat deze kort en stevig zijn opgemaakt, met de voetjes bijna tegen het voeteneinde aan. Dan kan de baby niet met het hoofdje onder de deken komen.
    
4. In een leeg bedje
   Een veilig bedje is een leeg bedje, zonder grote knuffels, een babynestje, zijlig kussentjes en hoofdbeschermers. Allemaal spullen waar de baby met het gezichtje tegenaan kan komen te liggen, waardoor het niet goed kan ademen. Al deze producten vormen een risico voor de baby. Dit geldt ook voor grote knuffels in het bedje.  

Oorzaken 

Over de precieze oorzaak van wiegendood, ook wel 'Sudden Infant Death Syndrome' (SIDS) genoemd, is nog veel onduidelijk. Toch is er ook al wel veel bekend over de omstandigheden waaronder wiegendood zich voordoet. Zo is er een aantal risicofactoren. Sommige zijn niet te beïnvloeden, zoals het mannelijke geslacht, vroeggeboorte, laag geboortegewicht, meerlingen of jeugdig moederschap. Maar er zijn ook factoren die je wel in de hand hebt: Op de rug slapen, in het eigen bedje slapen, slechte ventilatie, niet roken in het bijzijn van de baby en het geven van borstvoeding. Lees hier meer over andere factoren.